Cacabey’in bilim mirası, gökyüzü gözlemleri, atölyeler ve söyleşilerle yeni kuşaklarla buluşacak.

Kırşehir Belediyesi, kentin astronomi mirasını toplumla buluşturmak ve ışık kirliliğiyle mücadeleye yönelik çalışmalar geliştirmek amacıyla Bilim ve Amatör Astronomi Kulübü Derneği (BAAK) ile işbirliği başlattı. Kent merkezi ve çevresinde gerçekleştirilen saha incelemelerinde gökyüzü parlaklığı ölçülürken, gözlem yapılabilecek alanlar değerlendirildi. Çalışmaların halka açılan ilk etkinliği, 24 Ekim 2026 Cumartesi günü düzenlenecek Halk-Bilim Buluşması olacak.

CACABEY’DEKİ ÖLÇÜM IŞIK KİRLİLİĞİNE DİKKAT ÇEKTİ

Belediye Başkanı Selahattin Ekicioğlu’nun görüşleri doğrultusunda yürütülen çalışmalara, Belediye Başkan Yardımcısı Nazım Köksal ve belediye çalışma grubu katıldı. BAAK Başkanı Cem Özkan, Canan Bilgi ve Atila Tınkılıç’ın yer aldığı ekip, 11-12 Eylül tarihlerinde farklı noktalarda incelemeler gerçekleştirdi.

Belediyenin paylaştığı bilgilere göre, Cacabey Gökbilim Medresesi’nde 11 Eylül akşamı SQM cihazıyla yapılan ölçümde 17,70 mag/arcsec² değeri kaydedildi. Açıklamada, kent aydınlatmalarının gece gökyüzünü belirgin biçimde parlattığına ve tarihi yapının bulunduğu noktadan yalnızca birkaç parlak yıldızın seçilebildiğine dikkat çekildi.

 

Ekicioğlu, Cacabey’in bilim mirasının Kırşehir açısından taşıdığı önemi vurgulayarak, kontrolsüz dış aydınlatmanın gökyüzü gözlemlerinin yanında doğal gece düzenini de etkilediğini belirtti. Çalışmalarla hem toplumsal farkındalığın artırılması hem de kalıcı, uygulanabilir çözümler geliştirilmesi amaçlanıyor.

Belediyenin açıklamasında, doğal gece karanlığının korunmasının ekosistem açısından önem taşıdığına da dikkat çekildi. Aydınlatmanın ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirilmesi, bu nedenle çevresel bir sorumluluk olarak ele alınıyor.

GÖZLEM ALANLARI İÇİN ÜÇ BÖLGE İNCELENDİ

Araştırmanın önemli başlıklarından birini, gökyüzü gözlemlerine uygun alanların belirlenmesi oluşturdu. Kentin kuzeyindeki Maden Çukuru’nun coğrafi özellikleri bakımından park düzenlemesine elverişli olduğu değerlendirildi. Ancak kent ışıklarının yansımaları nedeniyle alanın karanlık gökyüzü parkı için beklenen koşulları henüz karşılamadığı, buna karşılık kent gökyüzü parkı olarak ele alınabileceği bildirildi.

 

Cinli Höyük ve Seyfe Gölü yakınlarındaki ölçümler ise farklı bir potansiyele işaret etti. Ekibin ön değerlendirmesinde, bu noktaların uluslararası karanlık gökyüzü parkı ölçütlerine yaklaşabildiği belirtildi. Çevredeki aydınlatmaların iyileştirilmesiyle orta vadede böyle bir park oluşturulabileceği ifade edilirken, değerlendirmeler henüz bir tescil anlamı taşımıyor.

Kervansaray Dağları’ndaki incelemelerde karşılaşılan taş örme yapılar da çalışma notlarına yansıdı. Bu yapıların mezar veya gökyüzüyle ilişkili tapınak olabileceği yönünde ön değerlendirmeler yapıldı. Ancak yapıların tarihsel işlevine ilişkin kesin bir sonuca ulaşılmış değil.

KENT KONSEYİYLE KALICI TELESKOP FİKRİ GÖRÜŞÜLDÜ

Işık kirliliğinin azaltılması için belediye parklarındaki aydınlatmaların doğru yönlendirilmesi, gereğinden fazla ışığın önlenmesi ve ihtiyaç dışı kullanımın sınırlandırılması öneriliyor. Böylece gece gökyüzünün görünürlüğünü artıracak düzenlemelerin, kent yaşamının ihtiyaçları gözetilerek uygulanması hedefleniyor.

Orta vadede DarkSky International ölçütleri doğrultusunda “Kentsel Gece Gökyüzü Yeri” statüsüne yönelik çalışmalar yapılması da gündemde. Bu kategori, karanlık gökyüzü parklarından farklı olarak, ışık kirliliğinin yoğun olduğu yerleşimlerde gökyüzü farkındalığını ve uygun aydınlatma uygulamalarını geliştirmeyi esas alıyor.

 

Kırşehir Kent Konseyi Başkanı Müfit Göçen ve yetkililerle gerçekleştirilen görüşmelerde, halkın kullanımına açık kalıcı bir teleskop kurulması fikri de değerlendirildi. Öneri, Cacabey’in bilim mirasını günlük yaşamla buluşturabilecek seçenekler arasında yer aldı.

BAAK’ın on yıllık bilim iletişimi deneyiminden yararlanılacak süreçte, gökyüzü turizmi olanakları da değerlendiriliyor. Uluslararası tescil hedeflerine ulaşılabilmesi için halkın desteği ve yerel yönetimin kararlılığı önemli görülüyor.

24 EKİM’DE HALK BİLİMLE BULUŞACAK

Kırşehir Belediyesi ve BAAK işbirliğinin ilk geniş katılımlı etkinliği, 24 Ekim’de gerçekleştirilecek. Programda gökyüzü gözlemleri, atölyeler ve söyleşilerle farklı yaş gruplarının bilimle buluşması planlanıyor.

Belediyenin duyurusunda, etkinliğin ilham kaynaklarından biri olarak, Atatürk’ün yönlendirmesiyle bilim tarihine yönelen Ordinaryüs Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın 1947 yılında Cacabey Medresesi’ndeki rasat kuyusuna ilişkin çalışmaları gösterildi. Bu tarihsel bağın, geçmişteki bilim merakını bugünün kuşaklarına taşıması amaçlanıyor.

 

“Bilimin bayrağını yeniden göndere çekmek” düşüncesiyle hazırlanan buluşmaya tüm Kırşehirliler davet edilirken, etkinliğin ışık kirliliği konusunda kalıcı bir toplumsal duyarlılığa katkı sunması hedefleniyor.