Haber Detayı
12 Nisan 2020 - Pazar 00:22
 
Salgınını Tamamen Durdurmanın Temelde Üç Yolu Var.
GÜNDEM Haberi
Salgınını Tamamen Durdurmanın Temelde Üç Yolu Var.

Covid-19 salgınını tamamen durdurmanın temelde üç yolu var. İlki, bulaşmasını tamamen kesmek için serbest hareket ve toplanma üzerine olağanüstü kısıtlamalar koyma ve etkili test yapmayı içeriyor. Virüs 100’den fazla ülkede yayıldığı için bu artık imkânsız olabilir. İkincisi, herkesi koruyabilecek bir aşı ama onun da henüz geliştirilmesi gerekiyor. Üçüncüsü ise etki potansiyeline sahip ama düşüncesi bile korkunç: Yeterli sayıda insana bulaşana kadar beklemek.

Virüs yayılmaya devam edip sonunda çok sayıda insana bulaşırsa ve bunlar hayatta kalıp bağışık hâle gelirse, salgın kendiliğinden duracak çünkü mikrobun bulaşacak birini bulması gittikçe zorlaşacak. Bu olgu “sürü bağışıklığı” olarak biliniyor. Geniş çaplı ve durdurulamayan korona virüsü salgını uzmanların en kötü senaryo olarak modelledikleri sonucun ta kendisi. Virüs hakkındaki bilgileri ışığında, bu yıl içinde dünya nüfusunun yüzde 60’ına bulaşabileceğini söylüyorlar.

Bu rakamlar rastgele tahminler değil. Epidemiyologların bu virüs için sürü bağışıklığının işlemeye başlayacağını söylediği noktaya dayanıyor. Geçen hafta sürü bağışıklığı, Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson’ın “ülkenin resmî stratejisinin soğukkanlı davranarak hastalığın kendi seyrinde ilerlemesine izin vermek olabileceğini” söylemesinden sonra manşetlere taşındı.

Birleşik Krallık hükümetinin baş bilim danışmanı Patrick Vallance ülkenin “bir tür sürü bağışıklığı kazanması gerektiğini, böylece daha fazla insanın bu hastalığa bağışıklık kazanarak yayılmasını azaltacağını” söyledi. Dün Hollanda Başbakanı Mark Rutte benzer bir ifadede bulunarak, “Virüsün yayılmasını yavaşlatırken, aynı zamanda da kontrollü bir şekilde grup bağışıklığı kazanabiliriz.” dedi.

Ancak en son modellere göre doğrudan sürü bağışıklığı hedefiyle hareket etmek felâket stratejisi olacak. Çünkü çok sayıda insan şiddetli hastalık geçirecek ve hastaneye veya yoğun bakım ünitesine ihtiyacı olan hasta sayısında ani yükseliş hastanelerin kapasitesini aşacak. İngiltere bu hafta bunun yerine toplanmaları azaltmak dahil virüsü bastırma yönünde daha fazla adım atacağı sinyalini verdi.

Yavaşlatma sağlık sistemlerinin rahatlatılarak hayatların kurtarılacağı anlamına geliyor ama nihayetinde sonuç aynı olacak. Başka bir ifadeyle, pandemi zamana yayılsa bile sona ermesi yine de sürü bağışıklığı sayesinde olabilir. İngiltere Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanı Matt Hancock’un hükümete yönelik eleştirilerden sonra netleştirdiği gibi, “Sürü bağışıklığı hedef veya politikamız değil. Bilimsel bir kavram.

Peki Sürü Bağışıklığı Tam Olarak Nedir? Nüfusun yeteri kadarı mikroba dirençli olduğunda mikrobun yayılması doğal olarak durur, çünkü onu taşıyacak yeterli insan bulamaz. Böylece birçok birey hâlâ bağışık olmasa bile “sürü” bağışık olur. Milyarlarca insanın enfekte olanlar arasında yaklaşık yüzde 1’lik bir tahmini ölüm oranına sahip olan (ki bu da kesin değil ve hastaneye getirilen vakalarda ölüm oranı daha yüksek) korona virüsüne yakalanma ihtimalini düşünmek dehşet verici olsa da, yakın zamandaki diğer salgınlarda sürü bağışıklığının ortaya çıktığının kanıtlarını gördük.

Sürü Bağışıklığı Bir Virüsü Nasıl Durdurabilir? Basit bir salgın modelinde her bir hasta iki kişiye daha hastalığı bulaştırarak hasta sayısını katlayarak artırır. Ancak nüfusun yarısı bağışıklık kazandığında salgın artık büyüyemez. Mesela doğuştan gelen anomalilerle bir bağlantısı olması nedeniyle 2015’te salgın paniğine neden olan sivrisinek kaynaklı bir hastalık olan Zika virüsünü ele alalım. İki yıl sonra 2017’de artık endişe edecek bir durum kalmamıştı.

Brezilya’daki bir çalışma kan örneklerini inceledikten sonra kuzeydoğu sahil kenti Salvador’un nüfusunun yüzde 63’ünün zaten Zika’ya maruz kaldığını tespit etti; araştırmacılar sürü bağışıklığının salgını bitirdiğini düşünüyordu. Aşılar da ya yaygın olarak yapıldıklarında ya da bazen de nadir bir bulaşma vakasının çevresinde bir “halkaya” uygulandığında sürü bağışıklığı kazandırır. Bu şekilde çiçek hastalığı ortadan kaldırıldı ve çocuk felci de yok edilmeye yakın. Bu korona virüsü için de çeşitli aşı çalışmaları sürüyor ama bir yıldan fazla bir süre için hazır olmayabilirler.

O zaman bile aşı üreticileri kendilerini kimin sürüyü önce koruyacağı konusunda doğaya karşı kaybedecekleri bir yarışta bulabilirler. 2017’de olan durum kısmen buydu: İlaç üreticisi Sanofi geliştirme aşamasında olan Zika aşısını fonların tükenmesinden sonra sessizce terk etti çünkü artık piyasanın böyle bir ihtiyacı kalmamıştı. Korona virüsü yeni ve bu yüzden de kimse ona karşı bağışık görünmüyor.

Yayılmasına imkân tanıyan ve bazı insanlarda bu derece şiddetli etkiye sahip olmasına neden olan da bu. Sürü bağışıklığının etkili olması için insanların yakalandıktan sonra direnç kazanması gerekiyor. Bu durum birçok mikropta böyle gelişir: Yakalanıp iyileşen insanlar o hastalığa bir daha yakalanmaz çünkü bağışıklık sistemleri onu yenebilecek antikorlarla donatılmıştır. Yaklaşık 80.000 kişi korona virüsünden iyileşmiş durumda ve bağışıklık derecesini henüz bilmesek de muhtemelen direnç kazandılar.

Maryland Üniversitesi’nde bulaşıcı hastalık uzmanı olan Myron Levine, “insanlar bağışıklık kazanmazsa şaşırırım ama tamamen şaşırmam” diyor. Grip gibi bazı virüsler değişmenin bir yolunu buluyor ve bu yüzden bu mevsimsel mikroplara karşı bağışıklığımız eksik. Bağışıklığı Ne Zaman Kazanırız? Sürü bağışıklığı kazandığımız nokta matematiksel olarak mikrobun üreme sayısı veya R0 olarak ifade edilen yayılma eğilimiyle ilişkili. Korona virüsü için R0 bilim insanlarının tahminlerine göre 2 ile 2,5 arasında değişiyor; bu da bulaşmayı önleyecek tedbirler alınmadığında enfekte olan her bir kişinin mikrobu iki insana daha bulaştırdığı anlamına geliyor.

Sürü bağışıklığının nasıl işlediğini hayal etmek için korona virüsü vakalarının risk altındaki bir nüfusta 1, 2, 4, 8, 16... şeklinde arttığını düşünün. Ama insanların yarısının bağışıklığı varsa bu bulaşmaların yarısı hiç gerçekleşmeyecek ve böylece yayılma hızı fiilen yarıya inecek. Science Media Centre’a göre, daha sonra salgın 1, 1, 1, 1... şeklinde seyredecek. Bulaşma oranı 1’in altına düştüğünde ise salgın bitmiş olur. Mevcut mikrobun yayılma hızı sıradan gribin hızından daha yüksek ama dünyayı daha önce ara sıra kavurmuş olan yeni çıkan enflüanza virüslerininkine benzer.

Harvard Üniversitesi’nden epidemiyolog Marc Lipsitch bu hafta sonu bir görüntülü aramada bir grup uzmana “Bu 1918 küresel grip salgınına benziyor ve bu salgının sonunun nüfusun yaklaşık yüzde 50’sinin ya henüz ufukta görünmeyen bir aşıyla ya da doğal enfeksiyon yoluyla bağışıklık kazanması gerektiği anlamına geliyor” dedi. Bir virüs ne kadar bulaşıcıysa, sürü bağışıklığı kazanmamız için o kadar fazla insanın bağışık olması gerekir. 12’nin üzerinde bir R0 ile en kolay bulaşan hastalıklardan biri olan kızamık, korunmasız insanların sürü içinde hastalığa yakalanmaması için insanların yaklaşık yüzde 90’ının bağışık olmasını gerektiriyor.

Bu yüzden de çok az sayıda insan bile kızamık aşısını yaptırmadığında yeni salgınlar başlayabiliyor. Benzer şekilde korona virüsü uzmanların düşündüğünden daha kolay yayılırsa sürü bağışıklığına ulaşmamız için daha çok insana ihtiyacımız olacak. En basit modele göre etkiyi görmemiz için, mesela 3’lük bir R0 için nüfusun yüzde 66’sının bağışık olması gerekir. İster yüzde 50, 60 veya 80 olsun, bu rakamlar dünya genelinde milyarlarca insanın hastalanması ve milyonlarcasının ölmesi anlamına geliyor ama pandemi ne kadar yavaş ilerlerse yeni tedaviler veya aşıların yardımcı olma şansı o kadar yüksek olur.

İngiltere’de geliştirilen en yeni epidemiyoloji modelleri şimdi virüsün sert tedbirlerle “bastırılmasını” tavsiye ediyor. İstenen temel taktikler hasta insanların izole edilmesi, toplumsal temasın yüzde 75 oranında azaltılması ve okulların kapatılması. Ekonomik maliyeti yüksek bu tedbirler aylarca sürebilir. Imperial College London’ın yeni salgın modelinin başındaki epidemiyolog Azra Ghani, “Bulaşmayı bastırmak sürü bağışıklığı kazanmayacağımız anlamına geliyor” diyor. Başarının maliyeti şu: “Hastalığın yayılmasını o kadar düşük seviyelere çekiyoruz ki, bu tedbirleri sürdürmek zorundayız.”

Kaynak: Editör:
Etiketler: Salgınını, Tamamen, Durdurmanın, Temelde, Üç, Yolu, Var., ,
Yorumlar
Diğer Haberler
VALİLİKÇE ALINAN YENİ KARARLAR
VALİLİKÇE ALINAN YENİ KARARLAR
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi 41 Akademik Personel Alınacak.
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi 41 Akademik Personel Alınacak.
Ankara Milletvekilimiz Turan Rektör Karakaya’yı Ziyaret Etti
Ankara Milletvekilimiz Turan Rektör Karakaya’yı Ziyaret Etti
”Türk Toplumunda Kadın” Konulu Panel Yapıldı
”Türk Toplumunda Kadın” Konulu Panel Yapıldı
KIRŞEHİR YETİŞTİRME YURDU MEZUNLARI DERNEĞİ BELEDİYE BAŞKANI SELAHATTİN EKİCİOĞLU’NU ZİYARET ETTİ
KIRŞEHİR YETİŞTİRME YURDU MEZUNLARI DERNEĞİ BELEDİYE BAŞKANI SELAHATTİN EKİCİOĞLU’NU ZİYARET ETTİ
MEMLEKET SEVDALISI NET KONUŞTU
MEMLEKET SEVDALISI NET KONUŞTU
TSO HAFTALIK OLAĞAN YÖNETİM KURUL TOPLANTISI YAPTI
TSO HAFTALIK OLAĞAN YÖNETİM KURUL TOPLANTISI YAPTI
DAHA YEŞİL BİR KIRŞEHİR İÇİN GELECEĞİMİZİ HEP BİRLİKTE YEŞERTELİM
DAHA YEŞİL BİR KIRŞEHİR İÇİN GELECEĞİMİZİ HEP BİRLİKTE YEŞERTELİM
 81 il valiliğine “Covid-19 Denetimleri” konulu genelge gönderdi.
81 il valiliğine “Covid-19 Denetimleri” konulu genelge gönderdi.
Kim kime kefilse! Kefil bavulları toplatsın.
Kim kime kefilse! Kefil bavulları toplatsın.
Memur-Sen Kadın Kolları Başkanı Ceylan Okatan: Şiddet Virüsünün Aşısı Örgütlü Mücadeledir
Memur-Sen Kadın Kolları Başkanı Ceylan Okatan: Şiddet Virüsünün Aşısı Örgütlü Mücadeledir
 TOPLAM CORONA VAKA SAYISI AÇIKLANDI
TOPLAM CORONA VAKA SAYISI AÇIKLANDI
 DİEGO MARADONA HAYATINI KAYBETTİ!
DİEGO MARADONA HAYATINI KAYBETTİ!
 CHP Kırşehir Kadın Kolları Başkanlığı Basın Açıklaması yaptı.
CHP Kırşehir Kadın Kolları Başkanlığı Basın Açıklaması yaptı.
Kırşehir
Kırşehir'de Mevsimsel Tedbirler Gözden Geçirildi
BENZİNE BÜYÜK ZAM
BENZİNE BÜYÜK ZAM
ERDOĞAN
ERDOĞAN'DAN VATANDAŞA ÇAĞRI
Kırşehir Belediyesi
Kırşehir Belediyesi'nin 2021 Yılı Bütçesi Belli Oldu
GÜZELLİK YARIŞMASINDA KIRŞEHİR
GÜZELLİK YARIŞMASINDA KIRŞEHİR'Lİ DAMGASI
Sağlık Bakanlığı, Türkiye’nin COVID-19 hasta tablosunu açıkladı.
Sağlık Bakanlığı, Türkiye’nin COVID-19 hasta tablosunu açıkladı.
BOZTEPE YOLUNDA TRAFİK KAZASI 4 YARALI
BOZTEPE YOLUNDA TRAFİK KAZASI 4 YARALI
Bülent Arınç istifa etti
Bülent Arınç istifa etti
Üniversitemizde tıbbi ve yenilebilir mantar türleri üretilecek
Üniversitemizde tıbbi ve yenilebilir mantar türleri üretilecek
EYT
EYT'LİLERİN UMUT PARTİSİNDEN ÖĞRETMENLER GÜNÜ KUTLAMA MESAJI
KIRŞEHİR
KIRŞEHİR'DE İŞ ADAMI COVİT NEDENİYLE HAYATINI YİTİRDİ
Nefes borusuna kaçan ekmek parçası canından etti
Nefes borusuna kaçan ekmek parçası canından etti
ÖĞRETMENLERİM.
ÖĞRETMENLERİM.
Bülent Arınç’tan istifa sinyali
Bülent Arınç’tan istifa sinyali
BESLENMEDE GERÇEKLER VE SAĞLIK İLİŞKİSİ
BESLENMEDE GERÇEKLER VE SAĞLIK İLİŞKİSİ
AKIN “ÜLKELERİN GELECEĞİNİ İYİ EĞİTİLMİŞ GENÇ NESİLLER BELİRLEMEKTEDİR”
AKIN “ÜLKELERİN GELECEĞİNİ İYİ EĞİTİLMİŞ GENÇ NESİLLER BELİRLEMEKTEDİR”
 İLHAN, ÖĞRETMENLİK KUTSAL BİR MESLEKTİR
İLHAN, ÖĞRETMENLİK KUTSAL BİR MESLEKTİR
BAŞKAN EKİCİOĞLU’NUN 24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜ MESAJI
BAŞKAN EKİCİOĞLU’NUN 24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜ MESAJI
TSO BAŞKANI YILMAZ’DAN 24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜ MESAJI
TSO BAŞKANI YILMAZ’DAN 24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜ MESAJI
İYİ PARTİ  ÖĞRETMENLER GÜNÜ KUTLAMA MESAJI
İYİ PARTİ ÖĞRETMENLER GÜNÜ KUTLAMA MESAJI
"BİZİM İÇİMİZDE CİĞERİNDE UR OLAN YOKTUR"
"BİZİM İÇİMİZDE CİĞERİNDE UR OLAN YOKTUR"
KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE ÇALIŞMALARI DEĞERLENDİRİLDİ
KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE ÇALIŞMALARI DEĞERLENDİRİLDİ
 EĞİTİM FAALİYETLERİNE İLİŞKİN KARAR
EĞİTİM FAALİYETLERİNE İLİŞKİN KARAR
İLKOKUL ÖĞRETMENİ OLUR DA SIKINTILAR YAŞANMAZ MI?
İLKOKUL ÖĞRETMENİ OLUR DA SIKINTILAR YAŞANMAZ MI?
KAEÜ NEŞET ERTAŞ GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDEN MAHNILARDAN TÜRKÜLERE KONSERİ
KAEÜ NEŞET ERTAŞ GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİNDEN MAHNILARDAN TÜRKÜLERE KONSERİ
MUCUR İLÇESİNDE TRAFİK KAZASI YARALILAR VAR
MUCUR İLÇESİNDE TRAFİK KAZASI YARALILAR VAR
Canlı Hayvan Pazarı Açık Olacak
Canlı Hayvan Pazarı Açık Olacak
 Güncel corona virüsü verileri açıklandı!
Güncel corona virüsü verileri açıklandı!
FETÖ Sanığı Eski Astsubaylara Hapis Cezası
FETÖ Sanığı Eski Astsubaylara Hapis Cezası
VALİLİKÇE ALINAN YENİ KARARLAR
VALİLİKÇE ALINAN YENİ KARARLAR
MHP
MHP'DEN CHP'YE ÇAKICI CEVABI
KIRŞEHİR
KIRŞEHİR'DE JEOTERMAL DAHA VERİMLİ KULLANILACAK
Vali Akın, yeni kimlik kartı için 60 milyonuncu başvuruyu yapan vatandaşımıza kartını verdi.
Vali Akın, yeni kimlik kartı için 60 milyonuncu başvuruyu yapan vatandaşımıza kartını verdi.
KIŞ ÖNCESİNDE SAHA ÇALIŞMALARI HIZ KESMEDEN DEVAM EDİYOR
KIŞ ÖNCESİNDE SAHA ÇALIŞMALARI HIZ KESMEDEN DEVAM EDİYOR
İLHAN ARTAN COVİD VAKALARI KONUSUNU MECLİS GÜNDEMİNE GETİRDİ...
İLHAN ARTAN COVİD VAKALARI KONUSUNU MECLİS GÜNDEMİNE GETİRDİ...
Haber Yazılımı